انواع مراتع :

1)مراتع ييلاقي : اين نوع مراتع در ارتفاع بالاي 2500متركه داراي ميانگين بارندگي سالانه بيش از500ميلي مترمي باشد رشد ميكنند.نوع علفزارهای اين نواحي اكثرابوته اي ودير رس هستند و مدت بهره برداري ازاين مراتع حدود 4ماه است.

2)مراتع ميان بند: در ارتفاع 500 تا 2500 متركه داراي متوسط بارندگي بالاي 250ميلي مترهستند رشد مي كند . از نظر كميت پايين ولي داراي تنوع بالايي است ودربسياري ازموارد با درختان بلوط بنه و گز همراه است.

3)مراتع قشلاقي: در ارتفاع كمتراز 500مترقراردارند وبيشتر در دشتهاي مهران – دهلران- دشت عباس– موسيان و ( بند دوم درقسمت دشتهاي استان) قرار دارند .

2.زندگي جانوري:

دراستان ايلام همانند پوشش گياهي متنوع آن حيات جانوري آن نيز داراي تنوع وگوناگوني خاصي است. جانوراني از قبيل قوچ – خرس  –پلنگ  –گرگ – روباه شغال- گزار- كل وبز- خرگوش – جوجه تيغي و.. وپرندگاني ازقبيل لك لك - تيهو- كبوتر- عقاب- سار- زاغ- داركوب و… حيات جانوري محيط طبيعي استان را تشكيل ميدهند . همچنين بيشتر رودخانه هاي استان نوع ماهي آنها كپور مي باشد. (1)

منابع آبي :

شرايط توپوگرافيكي استان باعث عمده ايجادشكل هاي متفاوتي ازشبكه هاي آبي- منابع آبي - دركل سطح استان گرديده است.

در اين تحقيق  منابع آبي استان درقالب منابع آبي روزميني شامل رودخانه ها و درياچه ها و چشمها وقناتها منابع آبي ريز زميني مورد بررسي ومطالعه قرارگرفته اند.

منابع آبي رو زميني :

الف- رودخانه ها

استان ايلام ازنظر تقسيم بندي هيدرولوژيك وباتوجه به نقشه توپوگرافي وشبكه هيدروگرافي رودخانه ها به 12 زير حوزه تقسيم شده وازنظر حوزه هاي آبريز به دوقسمت ذيل تقسيم ميشود:

1-               حوزه هاي آبريز و رودخانه هاي مرزي .

2-               وزه هاي آبريز رودخانه هائي كه به سيمره ونهايتا" به كرخه مي ريزند.

رودخانه هاي حوزه آبريز مرزي اكثرا ازجنوب كبيركوه سرچشمه گرفته وپس ازمشروب ساختن دشتهاي واقع درپايين دست حوزه هاي آبريز ازمرزخارج وبه طرف كشورعراق جريان پيدامي كنند.

مهمترين رودخانه هاي اين حوزه ازجنوب به شمال بترتيب عبارتنداز: دويرج - ميمه- چنگوله- گاوي- كنجانچم   –گدارخوش و كنگير.

1- حوزه هاي آبريز و رودخانه هاي مرزي :

دراين حوزه(حوزه مرزی) چند مسيل مهم چيخواب- فسيل و نصريان نيز وجود دارد. درحدفاصل رودخانه هاي گدارخوش وكنگيررودخانه تلخاب وجود دارد كه باتوجه به شرايط خاص منطقه فاقدآمار هيدرولوژيكي ميباشد و تنها به بر آورد تقريبي آبدهي ومحاسبه مقدار و خروج آن از كشور اكتفا گرديده است.

در صفحات بعدي به ذکر مشخصات هر يک از اين رودخانه ها مي پردازيم:

1- رود خانه های مرزی:

1-1 رودخانه دويرج:

حوزه آبريز رودخانه دويرج باسطح حوزه اي معادل 94/3198 كيلومتر مربع درمرز بين المللي ،درمنتهي اليه جنوب شرقي استان ايلام قرارگرفته وارتفاعات كبيركوره ،ديناركوه، سياه كوه وكوه مرزو آن را احاطه كرده اند ،ودرجهت شمال به جنوبشرقی و به موازات رودخانه ميمه جريان دارد.

اين رودخانه از دامنها هاي جنوبي كبيركوه سرچشمه گرفته ودرطول مسيرخوداز شمال به جنوب حوزه ضمن عبور ازتشكيلات گسترده گچساران وبا مشروب نمودن دشتهاي موسيان وفكه وارد خاك عراق ميگردد.

حوزه آبريز ورودخانه يادشده بين03 32  تا04 33 عرض شمالي و16 47 تا53 47 طول شرقي قرارداشته وازشمال به ارتفاعات كبيركوه،ازشرق به حوزه آبريز سياه گاو، ازغرب به حوزه آبريز رودخانه ميمه وازجنوب به كشورعراق منتهي ميگردد.

اين سيستم از ذخائر برفي وچشمه سارهاي ارتفاعات كبيركوه تغذيه مي شود. اين رودخانه درقسمت عليا به رودخانه آبدانان ودرطي مسافتي به تله زي مشهوراست وازالحاق رودخانه هاي آبدانان ، آب گل گل، دره شور، ماشاب،آب خزينه وساير مسيلهاي فصلي با عبورازشهرهاي آبدانان ، پتك و موسيان درحوالي پاسگاه مرزي فكه وارد خاك عراق ميگردد.

ازمهمترين مسيلهاي منطقه مسيل چيخواب ميباشد كه از ارتفاعات شرقي حوزه سرچشمه گرفته و قبل از ايستگاه ربوط به رودخانه دويرج مي ريزد.

كيفيت آب رودخانه درايستگاههاي پل دويرج وربوط ازنظر شرب در زمان حداكثر وحداقل عناصرشيميائي محلول درآب بترتيب موقتا قابل شرب ويا نامناسب ودر دامنه هاي كبيركوه (شهرآبدانان) قابل شرب وازنظر مصارف كشاورزي مناسب ميباشد.

1-2- رودخانه ميمه :

حوزه آبريز رودخانه ميمه ازشمال به ارتفاعات كبيركوه،ازغرب به حوزه آبريز رودخانه چنگوله،ازجنوب به مرزعراق وازشرق به حوزه آبريز رودخانه دويرج محدود ميگردد.

اين رودخانه ازدامنه هاي جنوبي كبير كوه سرچشمه گرفته و در امتداد مسير خود از شمال به جنوب ضمن عبور ازتشكيلات گسترده گچساران بامشروب نمودن دشت دهلران وارد خاك عراق ميگردد.

حوزه آبريز اين رودخانه باسطح حوزه اي معادل 3/2721 كيلومتر مربع بين 27  32 تا  19  33 عرض شمالی و 48  46 تا 28  47 طول شرقي قرارگرفته ودرقسمتهاي بالایی از ذخيره آبي ارتفاعات كبيركوه و آب چشمه سارهاي منطقه تغذيه ميگردد.

شاخه اصلي اين روخانه از چشمه هاي سراب ميمه وگوراب تشکيل وبه سمت جنوب غربي جاري مي شود . درحوالي زرين آباد رودخانه تغيير مسيرداده وبه جانب شرق جريان مي يابد ودر حوالي پاسگاه مرزي بيات ازمرز خارج ميگردد. از رودخانه هائي كه به رودخانه ميمه ملحق ميشوند، رودخانه آب تختان (خروزان) ورازان وآب سركوه سيول رامي توان نام برد كه تماما درامتداد شمال به جنوب غربي جريان دارند وپس از تلاقي بارودخانه ميمه ، درجهت جنوب شرقي تغيير مسير ميدهند.

درمسير اين رودخانه روستاه هاي سراب ميمه ، گوراب، زراب، هفتكده استقرار دارند اين رود خانه پس از عبور ازشمال وجنوب شرقي زرين آباد وارد منطقه عمومي دهلران ميگردد. نهايتا درتنگه بيان وارد استان العماره عراق ميشود.

باتوجه به پيوستن شاخه هاي فرعي شكراب ازساحل راست وشورماهي ازساحل چپ به روخانه ميمه درحوالي ايستگاه بيات ونظر به كيفيت نسبتا خوب شاخه هاي فوق ، كيفيت آب رودخانه ميمه تعديل شده وتاحدودي بهبود مي يابد.

آب رودخانه ازنظر شرب درايستگاه جاده دهلران غير قابل شرب ودر زمان حداقل عناصر محلول درآب نامناسب ودرايستگاه بيات موقتا قابل شرب ويا مناسب مي باشد. قابل ذكراست كه آب رودخانه درمحلهاي گوراب وسراب ميمه قابل شرب وازنظر مصارف كشاورزي مناسب ميباشد.

1-3- رودخانه چنگوله:

حوزه آبريز اين رودخانه با وسعت 45/1313 كيلومترمربع ، بين دوحوزه آبريز ميمه وگاوي قرار دارد .

رودخانه چنگوله بين 54 32 تا 26  33 عرض شمالي و 26 45  تا 55 46 طول شرقي وازشمال به رشته كوههاي كبيركوه ،ازغرب به حوزه آبريز گاوي،ازشرق به حوزه آبريز ميمه وازجنوب به مرزبين المللي ايران وعراق محدود مي گردد.

حدود90 درصد حوزه آبريز رودخانه مذكور دامنه اي و داراي زمينهاي تپه ماهوري وحدود 10درصد را زمينهاي جلگه اي باريك وداراي شيب متوسط تشكيل ميدهند.

درقسمت جنوب شرقي حوزه ، كوههاي گچي (تشكيلات فارس) قراردارد درحاليكه قسمت جنوب غربي سلسله كنگلو مراهائي ميباشد كه به كوه چكمه قمر معروف است و قسمت غربي محدود به زمينهاي تپه ماهوري چالاب بوده كه ازطرف شمال وجنوب ارتفاع آن بيشتر شده وبه صورت كوه ميباشد.

اين رودخانه از پنج(5)شاخه اصلي به شرح ذيل تشكيل ميگردد:

1 -3-1- آب بيوره :

آب بيوره از ارتفاعات كورو،واقع درشمال غربي حوزه و در جنوب غربي ارتفاعات كبير كوه سرچشمه ميگيرد و قسمت شمال غربي حوزه را زهكشي مي نمايد.

1-3-2- آب كناط:

آب كناط از ارتفاعات منطقه ورازان وكبير كوه با حداكثر ارتفاع 2790 متر واقع درشمال شرقي حوزه سرچشمه ميگيرد وبه سمت جنوب جريان مي یابد. آب كناط وآب بيوره درمحلي بنام دلهاوس به يكديگر پيوسته وازاين به بعدنام آب بيوره مشهوراست.

1-3-3- رودخانه تاشمورت :

رودخانه تاشمورت كه ازقسمت مياني حوزه وجنوب ارتفاعات كوه بيوره سرچشمه گرفته ، پس ازطي مسافتي در امتداد غرب به جنوب شرقي به آب بيوره مي پيوندد و از اين محل به بعد بطرف جنوب تغيير مسير داده وبنام رودخانه تنگ خشول ناميده مي شود.

1-3-4-رودخانه تنگ كرتو:

رودخانه تنگ كرتو كه ازقسمت مياني وشرقي سرچشمه گرفته ومسير آن شمال شرقي،جنوب غربي بوده وپس از زهكشي اين قسمت از حوزه درمحلي بنام دوآب به رودخانه بنام رودخانه دوآب ناميده ميشود وجهت مسيرآن بطرف جنوب ميباشد.

1-3-5-رودخانه آب فراورد:

رودخانه آب فراورد كه از جنوب غرب حوزه وارتفاعات زرگه سرچشمه گرفته وجهت آن شمال شرقي وبطرف جنوب غربي است به رودخانه دوآب مي پيوند وپس از الحاق مسيلهاي تلخآب ومموس رودخانه مذكور چنگوله ناميده مي شود.

جهت مسير رودخانه چنگوله پس ازطي مسافتي كوتاه كه به طرف جنوب ميباشد به سمت جنوب غربي تغيير يافته وازمحل دره تيمه عبور مي نمايد.

مسيررودخانه پس از تنگ تيمه بصورت سنگلاخي وتقريبا" غير قابل عبوربوده وپس از طي مسافتي حدود 8/6 كيلومتر وملحق شدن به چشمه هاي آبگرم با آبدهي حدود 20/1 مترمكعب درثانيه ،جاده مهران،دهلران راقطع وبه شعبه سيلابي ديگري بنام چنگوله خشكه پيوسته وبا عبور از روستاي قديمي چنگوله وارد خاك عراق ميگردد.

كيفيت آب رودخانه بعلت وجود چشمه هاي آبگرم از كيفيت مطلوبي برخوردارنميباشد .كاربرد آن از نظر كشاورزي بايستي با احتياط صورت گيرد واز نظر شرب نامطلوب ميباشد.

1-4- رودخانه گاوي:

رودخانه گاوي از دامنها هاي شمال غربي كبيركوه و كوه بيوره سرچشمه گرفته وبه سمت جنوب جريان مي يابد.

حوزه آبريز رودخانه گاوي باسطح حوزه اي معادل 5/1018 كيلومترمربع بين حوزه آبريز رودخانه هاي چنگوله وكنانچم (51 06 46 تا 58 40 64 طول شرقي و 00 02 33 تا 34  28  33 عرض شمالي ) واقع گرديده است.

سرچشمه اين رودخانه از ارتفاعات كبير كوه، كوه بيوره ، كوه كلك ، كوه پارياب و پشمي وازالحاق چشمه بيوره وگلال پيرمحمد تشكيل ميگردد وپس از عبور از روستاهاي پارياب و گنبد پيرمحمد از تنگ  باجك وارد دشت بان رحمان محسن آب شده و با مشروب نمودن اراضي ار كواز ملكشاهي و مهران به سمت غرب تغيير مسير داده و با عبور از قسمت جنوب شرقي وجنوب ، نهايتا " در جنوب غربي شهر مهران از كشورخارج ميگردد.

حدود 40درصد حوزه آبريز رودخانه گاوي از دشتهائي كه داراي زمينهاي شيب دار با عارضه اند،تشكيل ميگردد .درقسمت شمالي حوزه دامنه هاي كبير كوه ودرقسمت جنوبي تپه هاي مارني وسنگ ريزه اي (كوه قلاويزان وقلعه موسي ) واقع شده است ومنطقه دشت كه در هردو طرف جاده مهران ، دهلران قرارگرفته از دشتهاي مهران ، محسن آب وبان رحمان تشكيل واغلب دشت سنگ ريزه اي وازسنگهاي گردي كه درسطح زمين پخش شده اند تشكيل مي شود.

بستر رودخانه گاوي درحدود 7كيلومتر پائين دست ايستگاه تنگ با جك شامل مواد آبرفتي با نفوذ پذيري زيادكه مقدار قابل توجهي ازروان آب سطحي آبهاي زير زميني راازطريق بستررودخانه تغذيه مي كند.

درفصول كم آبي تقريبا" تمام روانآب دراين لايه نفوذودرپائين دست امامزاده سيدحسن مجددا" ظاهر ميگردد.

آب رودخانه درتنگ باجك داراي شوراي زياد مي باشد .دليل شورتر شدن آب رودخانه درايستگاه رستم آباد ممكن است بخاطر گذشتن از تشكيلات فارس فوقاني وتحتاني باشد كه باعث حل شدن نمك اين تشكيلات درحين عبور آب باشد.

تنها چشمه قابل توجه از نظر كيفي وكمي چشمه بدوله ميباشد كه درجنوب ايستگاه رستم آباد قراردارد.

1-5- رودخانه كنجانچم:  

حوزه آبريز رودخانه كنانچم باسطح حوزه اي معادل 87/1212 كيلومتر مربع بين

32 10 46 تا 33  38  46  طول شرقي و 00 10  33 تا 18  38  33 عرض شمالي وبين حوزه آبريز رودخانه گاوي درسمت شرق وحوزه آبريز رودخانه گدارخوش درسمت غرب قرارگرفته است .

اين رودخانه از ارتفاعات كوه شلم ، سركب وقسمت غربي كبيركوه سرچشمه گرفته و پس از عبور از روستاهاهاي جعفرآباد ،برآفتاب ،سرجوي وهمچنين با عبور از دره تنگ وعميق ويژدرون تا دشت اميرآباد بعدازآن دره عريض ترمي شود- جريان پيداميكند.

آب اين رودخانه ازچشمه هاي ميشخاص ،چاويز ،گل گل وچشمه ملك تشكيل وبه سمت جنوب جريان مي يابد .

رودخانه كنانچم دائمي بوده ومي توان آن را در رديف رودخانه هاي با رژيم باراني بشمارآورد.

بيشتر منطقه حوزه آبريز زمينهاي دامنه اي ،تپه ماهوري وناهموار ودرحدود 10درصد از حوزه رادشت با توپوگرافي شيب ملايم تشكيل مي شود.

كيفيت آب رودخانه درازنظر شرب تقريبا" قابل شرب وازنظر كشاورزي باتوجه به شوري متوسط مناسب ميباشد. باتوجه به عبورجريان ازتشكيلات فارس بعدازتنگ ويژدرون ميزان شوري آن افزايش يافته وازنظر شرب وكشاورزي نامناسب مي باشد.

1-6- رودخانه گدارخوش :

حوزه آبريز رودخانه گدارخوش باسطح حوزه اي معادل 68/1202 كيلومتر مربع بين 19  29 33 تا 35  49  33 عرض شمالي و56  51  45 تا 38   30  46 طول شرقي وبين سه حوزه آبريز كنانچم ، كنگير وتلخاب واقع گرديده است .

اين رودخانه از ارتفاعات كوه گچان ،قلندر، رنو، شره زول، پارده و كوه الله خدا  سر چشمه گرفته وپس از عبور ازشهرهاي ايلام ، چوار وروستاههاي بانويزه وچم آى در حدفاصل دوپاسگاه انجيره و ني خضر وارد خاك عراق ميگردد.

اين رودخانه(گدار خوش) ازسه شاخه اصلي زير تشكيل مي شود:

1-6-1- رودخانه چوار:

اين رودخانه از دامنه هاي رنو وتنگ دالاب درشمال غرب ايلام سرچشمه گرفته ودر امتداد جنوب غرب جريان مي يابد ودرحدود 20 كيلومتري شمال صالح آباد به شاخه تنگ گراو مي پيوندد. اين شاخه از روستاهاي گله جار ، شهر چوار و با نويزه عبور مي نمايد.

1-6-2- رودخانه تنگ گراو:

 اين رودخانه از ارتفاعات شمال وشمال شرق ايلام (شلم ،گچان، قلندر) سرچشمه گرفته كه پس از عبور از داخل شهرايلام وروستاههاي مهدي آباد وچم آب به رودخانه چوار كه از سمت راست حركت مي نمايد متصل ميگردد.

1-6-3-رودخانه خوش (گلال رود):

اين شاخه از ارتفاعات كوه پارده – شره زول والله خدا سرچشمه گرفته ودر امتداد جنوب شرق پس از عبور ازآبادي چنان ودريافت نمودن جريان مسيلهاي منطقه به سمت جنوب غرب منحرف ودرمسير خودبه شاخه ديگري بنام گلال رود پيوسته وبه سمت جنوب ادامه مسير مي دهدودربالا دست قريه ابوالحسن به دو رودخانه فوق ملحق ميگردد.پس از الحاق سه شاخه مذكور بسمت جنوب غرب جريان يافته ودر حوالي روستاي چم سار به رودخانه گدار خوش مشهوراست .

بيشتر حوزه آبريز رودخانه گدارخوش از زمينهاي تپه ماهوري وتيغه هاي فرسايشي با گياهان پراكنده تشكيل شده وتنها در نزديكي مرز قسمتهائي ازدشت داراي شيب ملايمي ميباشد. رودخانه عموما" از دره تنگ وباريك درامتداد مسيري كه در نزديك مرز عريض تر مي شود جريان پيدا مي كند. عمق اين دره دربعضي قسمتها به حدود 25متري مي رسد.

سرچشمه رودخانه از سنگهاي آسماري متعلق به دوره ميوسن واليگوسن مي باشد كه مسير رودخانه موازي با ساختمان زمين ميباشد مگراينكه به لبه هاي سخت تري در پائين دست چوار برسدوكم وبيش بازاويه قائم به اين ساختمان ها درقسمت سري خاكهاي فارس فوقاني كه بسترهاي متناوب سنگهاي شني  ورسي باگچ دارند حركت ميكند . درساير قسمتهاي پائين تر رودخانه ،دره باريك وتنگي رادربين سنگهاي نرم ترقطع مي كند.

لايه هاي رسي معمولا" به خوبي در داخل بسترهاي گچي محدودشده اند ولي به راحتي فرسوده وتخريب مي شوند.

باتوجه به ارقام نتايج تجزيه شيمائي آب رودخانه درسالهاي مختلف بعدازاتصال رودخانه باشوري زياد وخطر قليائيت كم طبقه بندي شده است . شوري أب زمانيكه مقدار جريان أب كم است .زياد تر و هرگاه جريان زياد باشد كم ميشود.

1-7- رودخانه كنگير:

رودخانه كنگير باسطح حوزه اي معادل 7/1206 كيلومتر مربع در 00  41 33 تا 00 30 34 عرض شمالي و00  43 45 تا 00  47 46 طول شرقي ودرشمال وشمال غربی شهرستان ايلام ودر دره ايوان جريان يافته وبه طرف سومار ادامه پيداكرده ونهايتا" وارد خاك عراق ميگردد.

اين رودخانه از ارتفاعات كوه بانكول ، مانشت وشره زول سرچشمه گرفته وپس از عبور از سراب و شهرايوان و روستاههاي منطقه از جمله سرتنگ ، سياهگل و سومار در منطقه ميان تنگ وارد خاك عراق مي شود. رودخانه كنگير در فصول غير باراني بوسيله چشمه هاي كارستيك منطقه (سراب ايوان ، ونيت ،خوران ،ماژين ،دوبيران و لينجاب) كه داراي آبدهي قابل توجهي ميباشند ،تغذيه مي گردد. محل شروع جريان رودخانه كنگير چشمه سراب ايوان مي باشد وازمحل فوق به طرف بالادست جريان تنها درفصول بارندگي داراي آبدهي بوده ودرمابقي فصول فاقد جريان آب ميباشد . حدود 90درصد اين حوزه رامناطق كوهستاني وتپه ماهوري وتنها 10درصد باقيمانده را مناطق مسطح تشكيل ميدهد.

دره ايوان بشكل ناوديسي قرارگرفته ، تشكيل دشت نسبتا" تپه ماهوري راداده ورسوبات حاصله از فرسايش مارنها ورسوبات رودخانه اي آن راپوشانده است . ارتفاعات شمالي وجنوبي از سنگهاي آهكي سازند آسماري تشكيل شده كه قلل آن داراي ارتفاعي بيش از2600 متراست .آبراهه هاي موجود دراين ارتفاعات از دره هاي عميق با ديواره هائي با شيب تند تشكيل شده است.

سازندهاي موجود در منطقه از قديم به جديد باتوجه به ليتولوژي بشرح زير ميباشند.

 - سازندآسماري (اليكوميوسن):

اين سازند در منطقه بيشترين گسترش راداشته وارتفاعات شمالي و جنوبي دره ايوان راتشكيل ميدهد.

- سازندگچساران:

سازند گچساران از سنگهاي گچي همراه با لايه هاي مارني گچ دار و آهك تشکيل شده كه اين سازند بطور هم شيب روي سازند آسماري قرارگرفته و سنگ كف دشت ايوان راتشكيل ميدهد.

  - سازند بختياري:سازند بختياري شامل كنگلومرا همراه بالايه هائي از ماسه سنگ بوده كه بطور دگرشيب وگاهي با ناپيوستگي هم شيب روي سازندهاي قديمي قرار گرفته است. اين سازند بيشترين پوشش گچساران رامنطقه مي باشد.

 -رسوبات آبرفتي :

رسوبات آبرفتي در دره ايوان گسترش چشم گيري ندارد وبيشتر دركف وحاشيه رودخانه ومسيلها ديده مي شود.

كيفيت آب رودخانه نسبتا" خوب ولي بتدريج به شوري آب آن افزوده ميگردد.

1-8- ديگر رودخانه هاي كوچك وميان حوزه اي ، حوزه آبريز مرزی :

درمحدوده واقع بين رودخانه هاي چنگوله وميمه ،هفت(7)رودخانه كوچك وتعدادي مسيل قراردارند كه باتوجه به شرايط توپوگرافي واقليمي ازنظر پتانسيل ومصرف آب اهميت چنداني ندارند.

اين رودخانه ها غالبا" فصلي وسيلابي بوده وبدون استفاده به خاك عراق جريان مي يابند. مساحت اين حوزه حدود 1000 كيلومتر مربع است وسرتاسر آن، از اراضي تپه ماهوري وپستي وبلندي هاي درهم تشكيل شده است .اسامي تعدادي از اين رودخانه ها ومسيلها عبارتنداز: رودكلالي ،فسيل ،نصريان،گنه خاتون ،چاه قره تپه وآب چلات .

درحد فاصل دوحوزه آبريز گدارخوش وكنگير رودخانه هاي كاني شيخ ، تلخاب وتلخاب خشكه قراردارد كه زهكش يك حوزه آبريز كوهستاني وتقريبا" كم باران مي باشد. اين رودخانه ها به استثناي تلخاب فصلي بوده بدون استفاده به خاك عراق جريان مي يابند وازنظر پتانسيل وامكانات استفاده ازآنها ،اهميت زيادي ندارند. علاوه برآنها درحد فاصل رودخانه گدارخوش وكنانچم حوزه آبريز صالح آباد وجود دارد كه تنها درفصل بارندگي وسيلاب ،داراي جريان آبي مي باشد كه مستقيما" وارد خاك عراق مي شود.

2- حوزه آبريز رودخانه هاي حوزه كرخه:

رودخانه هاي حوزه آبريز داخلي اكثرا ازشمال كبيركوه سرچشمه گرفته وپس ازپيوستن به رودخانه سيمره وپس از الحاق رودخانه كشكان نهايتا رودخانه كرخه راتشكيل مي دهند- مهمترين اين رودخانه ها ازجنوب به شمال عبارتنداز:

رودخانه هاي مولاب - سياه گاو- ماژين - دره شهر- سيكان - كلم- شيروان – زنگوان – چناره – جزمان وسيمره .

2-1- رودخانه سيمره:

 رودخانه سيمره از اتصال رودخانه هاي گاماسياب وقره سو در استان کرمانشاه تشكيل ودر حدود 15 كيلومتري پائين دست محل اتصال آنها رودخانه رازآور ازسمت چپ به آن مي پيوندد. علاوه برآن تعدادي از چشمه هاي كارستي نيز به آن اضافه مي شود .ازاين نقطه به بعد رودخانه درجهت شمال به جنوب وسپس با چرخشي به سمت جنوب غربي امتداد يافته واز منطقه هليلان وارداستان ايلام ميگردد. پس از طي مسافتي رودخانه جزمان ازسمت راست به آن پيوسته و در امتداد جريان خود در استان ايلام رودخانه هاي چناره زنگوان،شيروان ،كلم ،سيكان ،دره شهر وماژين به آن متصل مي شود.

 این رودخانه پس از محل اتصال رودشيروان درامتداد جنوب شرقي جريان يافته وپس از حدود 100كيلومتر رودخانه كشكان كه از استان لرستان جريان يافته ، مي پيوندد ودر محلي بنام پل گاوميشان  (مابين دره شهر وپدختر) پس از پيوستن رودخانه كشكان به رودخانه فوق رود خانه كرخه تشكيل ميگردد.

علاوه بر رودخانه هاي ذكر شده رودخانه هاي ديگر استان ايلام كه به سيمره مي ريزند عبارتست از سياه كوه، مولاب ومسيل گراب .

وسعت حوزه آبريز كرخه حدود 54030 كيلومتر مربع است كه ازشمال غرب وشمال قسمتهايئي از استان وكردستان وازسمت شمال شرقي استان همدان ، از قسمت شرق استانهاي مركزي ولرستان ، از قسمت جنوب استان خوزستان وازسمت غرب استان ايلام رادر برميگيردد.

همانطوريكه قبلا" ذكر گرديده است زير حوزه هاي كرخه دراستان ايلام بجز چناره ، در مقايسه بازير حوزه هاي مرزي،از گسترش كمتري برخوردار مي باشد ورودخانه ها  ومسيلهاي  جاري  دراين  حوزه  از نظر طول ، وسعت وميزان  آبدهي از اهميت  كمتري برخوردار  هستند. مرفولوژي  اين زير حوزه  كوهستاني  همراه باشيب   تندبوده وجريان  پايه آب رودخانه هاي جاري درآنها غالبا" از چشمه هاي آهكي تامين ميگردد.

آب رودخانه سیمره از هليلان به بعد شورتر  مي شود .آب رودخانه  از نظر شرب نامناسب وازنظر مصارف كشاورزي تقرببا" مناسب ميباشد.

2-2- رودخانه جزمان :

 حوزه اين رودخانه با مساحتي برابر با 914 كيلومتر مربع درشمال شرقي استان ايلام واقع شده است وبخش وسيعي ازآن دراستان كرمانشاه قراردارد . اين رودخانه از ارتفاعات آهوران وكبوتر بالا سرچشمه گرفته واز تلاقي دوشاخه آهوران وهزارخاني تشكيل يافته ودرمحل روستاي يله كبود وارد دشت هليلان ميگردد ودرحوالي روستاي سرخه ليجه در جنوب دشت هليلان به رودخانه سيمره ملحق ميگردد.

بر روي اين رودخانه درابتداي دشت هليلان يك ايستگاه هيدرومتري درجه يك درسال 1351 تاسيس كه بعلت مشكلاتي درسال آبي 70 –69 تعطيل گرديده است.

آب رودخانه ازنظر شرب تقريبا" نامناسب واز نظر مصارف كشاورزي مناسب مي باشد.

2-3- رودخانه چناره :

رودخانه چناره باسطح با سطح حوزه اي معادل 75/3475 درمحل اتصال يه سيمره از كوههاي پيران ،بانكول ،سم خر، قلارنگ، قلاجه ومانشت سرچشمه ميگيرد وپس از زهكش آب دشتهاي اسلام آباد و كرنداز تنگ قير وارد استان ايلام شده وپس از طي مسافتي حدود 5/5 كيلومتربه طرف جنوب غربي آب آسمان آباد كه عمده آبدهي آن از چشمه هاي گريتان و سرابله تامين ميگردد . به آن اضافه شده و رودخانه چرداول را تشكيل ميدهد و نهايتا" درشرق روستاي هلسم آب زنگوان كه نقش زهكش مناطق كارزان وزنگوان رابه عهده دارد به آن ملحق ودرمحلي بنام چم چرو وارد سيمره ميگردد.

باتوجه به نتايج تجزيه شيميائي نمونه هاي برداشت شده ازآب رودخانه درمحل ايستگاه دارتوت وهمچنين شوري متوسط ، آب از نظر مصارف شرب كشاورزي به ترتيب تقريبا" نامناسب ومناسب مي باشد.

2-4- رودخانه زنگوان :

اين رودخانه از مناطق كارزان وزنگوان سرچشمه گرفته وپس از عبور از تنگ شمشه وارد منطقه چرداول و رودخانه چناره مي گردد با توجه به اينكه بر روي اين رودخانه ايستگاه هدرومتري وجود ندارد تنها به برآورد تقريبي بدجريان آن اشاره مي شود.

متوسط آبدهي سالانه حدود 40/2 مترمكعب برثانيه

متوسط حجم ساليانه 21/75 ميليون مترمكعب .

2-5- رودخانه شيروان:

اين رودخانه باسطح حوزه اي معادل 210 كيلومتر مربع شامل ارتفاعات منطقه شيروان مي باشد واز سمت جنوب شرقي روستاي ورگچ به سيمره ملحق ميگردد. بداصلي پايه جريان اين رودخانه از چشمه سرابكلان تامين مي شود.

براساس نتايج حاصل از تجزيه شيميائي آب رودخانه شيروان از نظر شرب وكشاورزي بترتيب نامناسب وتقريبا"مناسب مي باشد.

2-6-رودخانه كلم:

اين رودخانه با سطح حوزه اي معادل 5/72 كيلومتر مربع از ارتفاعات شمالي كبيركوه سرچشمه گرفته وپس از مشروب نمودن اراضي پائين دست به سيمره ملحق ميگردد. مجموعه چشمه هاي كارستيك كلم سرچشمه اصلي وتامين كننده دبي جريان پايه آن مي باشد.

باتوجه به اناليز شيميائي نمونه هاي برداشت شده، آب رودخانه از نظر شرب وكشاورزي مناسب مي باشد.

2-7- رودخانه سيكان:

رودخانه سيكان با سطح حوزه اي معادل 75/50 كيلومتر مربع ارتفاعات شمالي كبيركوه سرچشمه گرفته وپس از مشروب نمودن اراضي منطقه به موازات رودخانه كلم ودرجهت جنوب به شمال جريان يافته وبه سيمره ملحق ميگردد.

از نظر شرب وكشاورزي داراي شرايط مطلوبي مي باشد.

2-8- رودخانه دره شهر:

اين رودخانه با سطح حوزه اي حدود5/37 كيلومتر مربع از ارتفاعات شمالي كبيركوه به موازات رودخانه هاي كلم و سيكان بامشروب نمودن اراضي دره شهر به سيمره متصل ميگردد.

مصرف آب از نظر شرب وكشاورزي مناسب مي باشد.

باتوجه به اندازه گيريهاي ماهيانه از رودخانه دره شهر ميزان تقريبي آبدهي حدود 350 ليتر برثانيه وحجم تخليه تخليه سالانه آن حدود 54/11ميليون مترمكعب مي باشد.

2-9- رودخانه ماژين :

اين رودخانه از ارتفاعات شمال شرقي كبير كوه سرچشمه گرفته ودرمنتهي اليه شهرستان دره شهر به سيمره متصل ميگردد.

كيفيت آب رودخانه از نظر مصارف شرب وكشاورزي مناسب مي باشد.

2-10- رودخانه سياه گاو:

اين رودخانه درجنوب غربي ارتفاعات كبيركوه واقع وآب آن به رودخانه كرخه زهكشي مي شود. وسعت حوزه درمحل روستاي چم شلان 455 كيلومترمربع ميباشد.

قسمتي از اين حوزه دراستان ايلام ومابقي آن متعلق به استان خوزستان مي باشد. توپوگرافي حوزه عمدتا" كوهستاني وداراي شيب تند مي باشد.

شيب متوسط حوزه 39/4 درصد محاسبه شده است . رودخانه سياه گاو به دبي پايه خودرا از سراب سياه گاو دريافت ميكند داراي 60كيلومتر طول وبا شيب نسبتا" تند(5/8درصد) به رودخانه كرخه ملحق ميگردد.

بستر رودخانه در محل اتصال به رودخانه كرخه 190 متر از سطح دريا ارتفاع دارد .

2-11- رودخانه مولاب :

اين زير حوزه با مساحتي در حدود 3/311 كيلومتر مربع در فاصله تقريبا" 37كيلومتري غرب انديمشك به كرخه متصل مي گردد.

ارتفاع متوسط حوزه 183 متر از سطح دريا مي باشد. طول رودخانه 5/28 كيلومتر وشيب متوسط آن 12درصد است.

اين رودخانه فصلي بوده ودر ماههاي خشك سال بدون آبدهي مي باشد.

ب: درياچه ها:

شرايط طبيعي وتوپوگرافيك استان گرچه باعث شكل گيري درياچه اي متعدد نشده وليكن بازهم دريك مورد اين امكان فراهم شده است .در اين ميان سد مخزنی ايلام را نيز میتوان در اين قسمت جای داد.درياجه عظيم انسان ساخت که در چند سال اخير به عنوان يک مرکز حياتی جديد شرايط زيست محيطی در سطح ناحيه و حتی استان را دگرگون ساخته است. با وجود فقر شديد امکانات و تاسيسات رفاهی جنبی درآن باز هم يک مرکز عمده جذب انسانها برای گذران اوقات فراغت مي باشد.در آينده به شرط فراهم شدن تاسيسات زيربنايی در آنبه صورت يک قطب گردشگری از آن بيشتر خواهيم شنيد.

درياچه دوگانه سياه گاو:

درياچه سياه گاو ودرفاصله 8كيلومتر سراب باغ آبدانان قراردارد . اطراف اين درياچه را دشت ها وكوه هاي تقريبا" مرتفع در برگرفته است . درفصول بهاروپاييز جذبه اي طبيعي پيراموني آن به همراه گلزار هاي حاشيه درياچه وهمچنين وجود پرندگان وحشي ، گردشگاه بسيار زيبائي را ايجادكرده است.

ج: آبشارها:

تعداد آب هاي استان محدود مي باشد ولي بدليل شرايط طبيعي موجود موجود فضاي بسيار زيبا ودلنشيني ايجادكرده اند.در به تعدادي از اين ابشارها اشاره ميشود:

آبشار چم آو:

درفاصله 18 كيلومتري راه ايلام به صالح آباد ودرحدفاصل روستاي چم آور ومنطقه عمومي مابره آشاربلند وپرآبي از ميان تخته سنگهابه پايين جريان دارد .مسيرنهايي اين آبشاررودخانه گدار خوش وكشور عراق مي باشد.

آبشارآبتاف :

در مسير ميمه به پهله زرين آباد درشهرستان دهلران آبشار بسيارزيبايي آبتاف قرار دارد كه چشم انداز زيباي آن با وجود عدم استقر امكانات تفريگاه مردم بومي مي باشد.

د: چشمه ها:

از ديگر منابع آبي روزميني در سطح استان ايلام چشمه هستند كه در دامنه ارتفاعات جريان دارند. از ميان اين چشمه ها تعدادي بصورت دائمي وبقيه بصورت فصلي جريان دارند . بطور معمول در حركت از مناطق كوهستاني به مناطق چلگه اي از ميزان پراكندگي رويه كاهش مي رود در بسياري از آب چشمه ها بعنوان آب كشاورزي استفاده مي گردد بخصوص درچشمه ها كه از دبي آب بالايي برخوردارباشند.

چشمه آبگرم دهلران:

تنها چشمه آبگرم بزرگ استان مي باشد كه درفاصله 3كيلومتري شهردهلران با خواص گوگردي تشكيل شده است داراي تاسيسات وامكانات تقريبا"مناسبي جهت جذب گردشگران مي باشد ولي همچنان داراي قابيلتهاي بسيار بالا تري ميباشد.

آبهاي زير زميني :

استان ايلام درناحيه زمين ساختي زاگرس چين خورده واقع گرديده است وبه تبعيت از شرايط تكنونيكي اين ناحيه داراي چين خوردگيهاي ملايم وفشرده است از شدت چين خوردگي ازسمت شرق به جنوب غربي كاسته شده وچينها ملايم تر مي گردد.

بادرنظر گرفتن وضعيت توپوگرافي ومورفولوژي كليه دشتهاي استان در دو حوضه آبريز مركزي وكرخه قراردارند كه دراكثر موارد ارتفاعات كبيركوه جدا كننده اين دوحوضه از يكديگر مي باشد قابل ذكراست كه استان ايلام با توجه به ويژگيهاي زمين ساختي واقليمي داراي دو نوع منبع آب زير زميني (آبرفتي ) وكارستي مي باشد:

1. آبخوانهاي آبرفتي

 2. آبخوانهاي كارستي

1.آبخوانهاي آبرفتي :

اقلب سازنده هاي استان از سنگهاي دگرگون وشيتي بوده ودر مواردي از سازندهاي آهكي كرتاسه در آن رخنمون دارند . اغلب سازندهاي نواحي شرقي قديمي تر بوده اما نواحي غرب به سمت خاك عراق متعلق به دوران سوم از سازندهاي ميشان ،آغاجاري مي باشند. از نظر وسعت آهكهاي حوضه مرزي به بزركي حوضه آبريز كرخه نمي باشد ولي در بعضي از نواحي توانسته منابع آهكي قابل توجهي را بوجود آورد . سازندهاي مارني حاوي گچ ونمك ميوسن درسراسر نواحي جنوب غربي داراي گسترش نسبتا"زيادي وازاين جهت باعث شوري آبهاي زير زميني دشتهاي اين ناحيه ميگردد.

دشتهاي حوضه آبريز مرزي داراي مشخصات آبرفتي يكسان نيستند وبستگي به سختي ونرمي جنس سنگ مادر، نوع فرسايش ، حالت توپوگرافي و فيزيوگرافي رودخانه ،مقدار بارندگي و وضعيت نوع سنگ كف آنها دارد . وجود سازندهاي مارني ورسي بودن مواد ناشي از فرسايش شيستي سبب گرديده است تا نوع آبرفت تقريبا" در تمامي مناطق به خصوص دشتهاي غربي دانه ريز بوده وقطعات سنگ و شن وذرات بزرگتر درآن ديده ميشود .

با توجه به شرايط توپوگرافي ومورفولوژي ،دشتهاي استان ايلام به دودسته:

 دشتهاي حوضه آبريز مرزي كه شامل دشت موسيان عين خوش وفكه – دشت دهلران – چنگوله  –مهران- صالح آباد –ايوان

ودشتهاي حوضه آبريز كرخه شامل: دشت عباس - مورموري - هليلان – دره شهر – آسمان آباد- شيروان مي باشد.

1-1- دشت موسيان وعين خوش وفكه:

 با وسعت 1060  كيلومتر مربع بزرگترين دشت حوضه مرزي محسوب مي شود . حداكثر ضخامت آبرفت در ميانه دشت موسيان حدود 190 متر مي باشد .حداقل وحداكثر عمق برخورد به سطح آب زيرزميني 1 و 48 متر مي باشد.

حركت آبهاي زير زميني از شيب توپوگرافي منطقه تبعيت مي كند چاههاي موجود حدود 300 حلقه با آبدهي 12 تا 85 ليتر درثانيه مي باشند كه تخليه ساليانه اي برابر 74 ميليون مترمكعب درسال را دارند متوسط بارندگي سطح دشت 251 ميليمتر مي باشد.

1-2- دشت دهلران:

دشت دهلران با وسعتي برابر 506 كيلومتر مربع داراي ضخامت متوسط حدود 150 متر ميباشد عمق آب زير زميني از 5/1 تا 64 متر متغيير مي باشد. از نظر كيفي آبخوان دهلران شور تاخيلي شور ميباشد كه وجود گچ در بافت واسكلت آبرفت منطقه باعث شوري آب آن شده است جز در منطقه برش و13 كيلومتر شمال شرقي كه داراي آب شيرين مي باشد.

چاههاي عميق حفرشده درمنطقه 70 حلقه مي باشد كه با آبدهي متوسط 40ليتر درثانيه وتخليه اي برابر 51/21 ميليون مترمكعب درسال آبخوان دشت راتخليه مي نمايند ، متوسط بارندگي دشت 251 ميليمترمي باشد.

1-3- دشت چنگوله :

دشت چنگوله با وسعت 530 كيلومتر مربع ومتوسط بارندگي 270 ميليمتر همچنين ضخامتآبرفت حدود 120متر داراي آب زير زميني ضعيف مي باشد كه به همين خاطر در منطقه چاه حفره شده فعال كه در حين بهره برداري باشد وجود ندارد.

1-4- دشت مهران :

دشت مهران با وسعتي برابر 330 كيلومتر مربع يكي از آبخوانهاي غني استان محسوب گرديده است . كه داراي ضخامت آبرفتي بالغ بر150 متر مي باشد حداقل و حداكثر عمق آب زير زميني به ترتيب 3و65 متر مي باشد كيفيت آب زير زميني متاثر از سازندهاي تشكيل دهنده مجاور آبخوان مي باشند.

تعداد چاههاي حفر شده 145 حلقه با متوسط آبدهي 35 ليتر در ثانيه كه داراي تخليه ساليانه برابر 76/30 ميليون مترمكعب را دارد رودخانه گاوي منبع اصلي تغذيه آب زير زميني دشت مهران مي باشد ، متوسط بارندگي سطح دشت  300ميلي متر در سال گزارش گرديده است.

1-5- دشت صالح آباد :

دشت صالح آباد باوسعت 38 كيلومتر مريع يكي از دشتهاي كوچك استان مي باشد. كه از نظر آب زير زميني سفره ضعيفي داشته نظر به تشكيلات حاشيه دشت كه عمدتا" سازند گچساران مي باشد جز در حاشيه غربي وجنوبي دشت كه از گنگلومراي بختياري تشكيل شده است آب آبخوان عمدتا" لب شور مي باشد. حداقل وحداكثر سطح برخورد به آب زير زميني 6 متر در جنوب و43 متر درشرق دشت مي باشد. ضخامت آبرفت دشت با توجه به حفاريهاي انجام گرفته 100متر در حوالي روستاي ريكا مي باشد تعداد 18 چاه بهره برداري درسطح دشت وجود دارد كه ساليانه برداشتي برابر 04/6 ميليون مترمكعب درسال را دارا مي باشد.

 1-6- دشت ايلام :

دشت ايلام در زير حوضه رودخانه گدارخوش قرارگرفته است. عمده آبخوان دشت در حوالي رودخانه مركزي دشت قرار گرفته است عمق سطح آب زير زمين در دشت متنوع بوده از 5 تا 35 متر متغير است .

در دشت ايلام 55 حلقه چاه بهره برداري وجود دارد با تخليه ساليانه اي برابر 5/1 ميليون مترمكعب تعداد 10 حلقه چاه در سازند سخت ايلام حفاري شده كه تامين آب شرب قسمتي از شهر را به عهده دارند. دردشت ايلام چهاررشته قنات وجود دارد كه درحال حاضر يك حلقه از آنها فعال مي باشد.

نظر به گسترش شهرايلام عملا" دشتي وجود ندارند كه بتوان بر روي آن كار مطالعاتي انجام داد.

1-7- دشت ايوان:

دشت ايوان با وسعتي برابر 118 كيلومتر مربع در ناوديسي با روند شمال غرب به جنوب شرق تشكيل شده كه از دوطرف توسط طاقديس بانكول وشره زول احاطه گرديده است ، ضخامت دشت ايوان متغيير و از 8تا50 متر مي باشد.

رودخانه كنگير كه دروسط دشت جريان دارد به عنوان زهكش منطقه محسوب مي گرديد . تعداد چاههاي حفر شىه 97 حلقه مي باشد با تخليه ساليانه اي برابر 92/14 ميليون مترمكعب تعداد 8 حلقه چاه آهكي درسطح دشت وجود دارد كه آب شرب منطقه را تامين مي كنند .كيفيت آب زيرزميني بيشتر مناطق مطلوب مي باشد.

1-8- دشت عباس:

دشت عباس با وسعتي برابر 221 كيلومتر مربع جزئي از حوضه آبريز كرخه مي باشد عمق به خود به سطح آب زير زميني 2 تا 43 متر وميانگين 20 متر مي باشد ضخامت آبرفت دشت حدود 200 متر مي باشد.

جهت جريان عمومي آب زير زميني از شمال به طرف جنوب شرق مي باشد و جريانات فصلي دشت توسط رودخانه  از منطقه خارج مي گردد.

تعداد 67 حلقه جاه با تخليه ساليانه برابر42 ميليون متر مكعب در سطح دشت وجود دارد. دشت عباس به خاطر است سطح آب زير زميني اضافه برداشتي معادل 9 ميليون مترمكعب درسال يكي از دشتهاي ممنوعه استان مي باشد .هرچند درحال حاضر عمليات اجراي شبكه آبياري در سطح دشت مشغول كار مي باشد.

1-9- دشت مولاب:

اين با وسعتي برابر 77 كيلومتر مربع در حوضه آبريز كرخه وجود داشته وبصورت نوار باريكي در جهت شمال غرب به جنوب شرق كشيده شده است. آبرفت منطقه عمدتا" داراي بافتي دانه ريز بوده واز نظر آب زير زميني ضعيف مي باشد وبه علت نبود آب زير زميني چاه حفر شده در سطح دشت وجود ندارد ولي در حال حاضر با احداث بند انحرافي بر روي رودخانه سياه گاو واحداث شبكه آبياري بر روي دشت اميداست درسالهاي آينده شاهد وضعيت مناسبي از سطح دشت باشيم.

1-10- دشت هليلان :

دشت هليلان با مساحتي برابر 108 كيلومتر مربع در فاصله 165 كيلومتري شمال شرقي شهر ايلام واقع گرديده است و رودخانه سيمره به عنوان زهكش طبيعي دشت محسوب مي گرددحداكثر ضخامت آبرفت دشت 80متر مي باشد رودخانه جزمان با جهت نهالي جنوبي به عنوان منبع اصلي تغذيه دشت محسوب ميگردد عمق برخورد به آب زير زميني از 3تا 30مترمتغيير مي باشد.

تعداد 30 حلقه چاه بهره برداري در سطح دشت با برداشتي معادل 87/4 ميليون مترمكعب وجود دارد .دورشته قنات درسطح دشت وجود دارد با آبدهي 14/8 ليتر درثانيه .

درحال حاضر با احداث ايستگاه پمپاژ واجرايي شبكه آبياري اراضي دشت هليلان مشروب مي گردند .

1-11- دشت دره شهر:

دره شهر با مساحتي برابر 145كيلومتر مربع در حدفاصل رودخانه سيمره وارتفاعات كبير كوه واقع گرديده است .

نظربه وضعيت زمين شناسي دشت جزدر مناطق ارمووشيخ مكان دربقيه مناطق آب زير زميني قابل برداشتي وجود ندارد وعهده آبياري دشت از طريق رودخانه سيمره مي باشد.

دشت شيخ مكان با ضخامت آبرفتي برابر 6-متر داراي 14حلقه عميق ودشت ارمو با ضخامت 90متر با 15حلقه چاه بهره برداري ساليانه برداشتي برابر 8/3 ميليون مترمكعب مي باشد .كيفيت آب زير زميني آبخوانها مطلوب مي باشد.

1-12- دشت آسمان آباد :

دشت آسمان آباد به صورت دشت نسبتا" طويل وباريكي دريك ناوديس زمين شناسي در جهت شمال غربي وجنوب شرقي شكل يافته است كليه ريزشهاي جوي در دشت وارد رودخانه چرداول شده ونهايتا" به رودخانه سيمره مي ريزد

حداكثر ضخامت آبرفت دشت 60 متر مي باشد.

حداقل وحداكثر عمق برخورد به آب زيرزمين دشت 3و 20مترمي باشد.

چاههاي محفوره سطح دشت 64حلقه مي باشد كه برداشتي برابر 7/3 ميليون مترمكعب درسال رادار مي باشد.